donderdag 29 mei 2014

Dichterscafé mei 2014

Dichterscafé mei 2014 - Onderwerp:
Trobairitz en Fin d’amour 

Inleiding door Sieth Delhaas


De traditie van de trobairitz is ontstaan binnen die van de troubadours. Dit waren middeleeuwse kunstenaars die zowel dichtten als musiceerden. Ze bewogen zich vooral aan de Franse hoven van koningen en hoge en  lage adel. Zij  reisden van kasteel naar kasteel. De naam troubadour is afgeleid van het Occitaanes ‘trobar’ dat vinden of bedenken  betekent. Deze kunstenaars worden ook wel trouvères genoemd. 

Tijdens een bepaalde periode in de 12e eeuw komen de ‘wachterlieden’ in zwang. Deze vertellen over de liefde tussen een jonkvrouw wier man op reis of ergens in gevecht is en die ’s nachts bezocht wordt door haar geliefde. Zij hebben een wachter aangesteld die het paar waarschuwt als de dag aanbreekt. Deze wachterliederen waren oorspronkelijk geen uitingen van de praktijk, maar een poëzie-techniek. Het is een genre poëzie die op een unieke manier de spanning tussen binnen en buiten weergeeft. De spanning tussen nachtelijke lust en dagelijkse last, tussen een getweeën beleefde escape uit de tijd en de collectieve verplichtingen van een middeleeuwse kasteelnederzetting.
Binnen die context komen de trobairitz op. Het gaat om edelvrouwen die het vak van musiceren en tekstschrijven van de mannelijke zangers hebben geleerd of afgekeken. Hun liederen gaan ook over de liefde maar hier gaat het vooral over hun opgesloten zijn binnen de vaak ver van elkaar afgelegen kastelen, over het gedrag van ontrouwe echtgenoten, het verlangen naar de jonge geliefde terwijl de adellijke vrouwen zelf door uithuwelijking gebonden zijn aan oude, rijke, vaak ruwe  zuipschuiten. Deze middeleeuwse zangers en zangeressen zijn meesters in het verhullen van de werkelijkheid door gebruik te maken van allerlei verhullende uitdrukkingen en de omkering van de gevestigde normen.
Teksten van trobairitz zijn nauwelijks bewaard gebleven. Toen aan het eind van de vorige eeuw de Oude Muziek meer aandacht kreeg zijn er ook enkele van deze teksten opgedoken. Sommige hedendaagse vrouwelijke ‘troubadours’ hebben ze op hun programma gezet en daarbij gebruik gemaakt van de zeer strenge versvorm die voor deze liederen gold, waardoor je ze ook op de melodie van een ‘alba’ of ‘canzo’ – de naam van zo’n lied – kunt zingen.
Ga je voor eind mei zelf een poging doen een wachterlied, een alba of canzo te dichten, kijk dan op internet, want dit is maar een minimaal stukje informatie over de rijkdom van die traditie. De edelvrouwe Eleonore van Aquitanië, (* 1122), kleindochter van Willen van Aquitanië, oervader der troubadours, maar die ook koningin van Frankrijk en Engeland was, is de grote inspiratiebron geweest van trobairitz en troubadours. Wie over haar wil lezen: ‘Konigin der Troubadoure’ van Régine Pernoud (Deutsche Taschenbuch Verlag 1979).
En fin d’amor staat natuurlijk voor ‘de ware liefde’, die in die tijd alleen maar clandestien kon worden beleefd. In die tijd gingen de echtverbindingen tussen de adellijke hoven vooral om het samenvoegen van grote gebieden land en om macht.
  “The sweet look and the loving manner” (nr. 8 en nr. 4)

Down there in the meadows

- I have just the love I wished for - 
ladies have started dancing
the sight of this have revived me
I have just the love I have wished for
exactly as I would like.

Be patient, husband, do not resent it:

You ‘ ll have me tomorrow; my lover tonight.
I forbid you to say a single word.
Be patient, husband, do not resent it.
The night is short, you ‘ll have me back in the morning,
when my lover has have his pleasure.
Be patient, husband, do not resent it
you’ll have me tomorrow; my lover tonight.












Gedichten van deze bijeenkomst:

Gedichten op het thema 'Trobairitz en Fin d’amour'. 

Gedichten zonder vastgesteld thema:
Dageraad door Greet Dijkhuis
Oma Barchem door Marianne Sorgedrager- Van Halewijn
…. Et arceo door Pieter Bas Kempe
Haiku (3x) door José Hattink Blom
Liggen in de zon door Niels Klinkenberg
Zonder titel door Ingrid Willemsen
Ik schroom de gieren te zien zweven door Herman Posthumus Meyjes
De taal der dingen door Klaas Wijnsma
Double Gee Whiz door Maarten Douwe Bredero
Gedicht i.v.m. expositie ‘Mens en aarde’ door Henry Jansen

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.