donderdag 26 juni 2014

Dichterscafé juni 2014

Dichterscafé juni 2014 - Onderwerp:
Ceci n'est pas une pipe.

Inleiding door Tinus Derks



Lees maar, er staat niet wat er staat" Dit citaat uit Awater van Martinus Nijhoff is vaak uitgelegd als een stimulans om diepere lagen te ontdekken in gedichten, terwijl het in feite niet meer is dan een aanmoediging om goed tot je te laten doordringen wat je leest. Iets dergelijks is er aan de hand met bovenstaand schilderij van de Belgische surrealist, René Magritte. Toen iemand tegen de schilder opperde dat het toch echt een pijp was, reageerde hij nuchter met: "Probeer er maar eens tabak in te stoppen en hem dan op te roken". Met deze anekdote hielp Magritte alle diepzinnige interpretaties van het schilderij om zeep. Dat neemt niet weg dat studenten kunstgeschiedenis verplicht worden een werkstuk te maken over dit schilderij. Ze komen er dan bijvoorbeeld achter, dat een pijp in het verleden symbool stond voor kunstenaar en trekken de conclusie dat de dieperliggende titel is: Dit is geen zelfportret. Of nog diepzinniger: niks is wat het lijkt / schijn bedriegt.
Ceci n'est pas une pipe is een van de schilderijen uit de serie La trahison des images- voorwaar een programmatische aanduiding. In de absurde logica van Magritte worden combinaties gemaakt van beelden onderling en van beelden met woorden die de toeschouwer verontrusten. Denk alleen al aan de raadselachtige titels van zijn werken. Je kunt Magritte gerust een dichter-schilder noemen, als hij de toeschouwer steeds weer op het verkeerde been zet, niet alleen door de vervreemdende nevenschikking van alledaagse taferelen, maar ook door willekeurige woorden die hij bij  willekeurige voorwerpen  in zijn schilderijen zet en die het raadsel alleen maar vergroten. Het is duidelijk dat Magritte ons iets meedeelt over het verband tussen beeld (werkelijkheid) en verbeelding (kunst) en hij doet dat niet alleen met verf, maar ook met woorden.
Ceci n'est pas une pipe is waarschijnlijk de meest geciteerde en de meest geparafraseerde titel van een schilderij. Leuk spelletje: tik op Google Afbeeldingen de titel van het schilderij in en ontdek een zee aan poëtische, humoristische, maar ook ranzige plaatjes. Vervang pipe  door een ander woord en je zult versteld staan.


                                                                                               

                                                                                           
Gedichten van deze bijeenkomst:
Gedichten op het thema 'Ceci n'est pas une piper'. 
Ceci n'est pas un café des poètes door Tinus Derks
Alsof door Sieth Delhaas
God riekt alles door © Violet Asseruit Mane
Pijp en face door Jos Paardekooper



Afscheid van een roker door Herman Posthumus Meyjes

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.