donderdag 27 november 2014

Dichterscafé november 2014

Dichterscafé november 2014 - Onderwerp:
Ballade


Toelichting (zie onderstaand) door Jos Paardekooper
Inleiding door Herman Posthumus Meyjes op 25 november 2014. 


Ballade
Over de ballade kan een ieder op internet veel, zeer veel vinden. Een van de eerste ‘treffers’ die op dit trefwoord te voorschijn komt, luidt al: ‘Ballade – 15 definities’. Dat biedt ons dus veel vrijheid. 
Maar tegelijk vallen er toch ook een aantal heel karakteristieke kenmerken te bespeuren. 

Inhoudelijk is de ballade in principe:
  • een verhalend gedicht (lied);
  • een gedicht waarbij het verhaal zich sprongsgewijs ontwikkelt (vgl. een stripverhaal);
  • en ook: een verhaal met een droevige ondertoon. (Dit ter onderscheiding van de ‘romance’, die wel als de opgewekte, vrolijke tegenhanger van de ballade gezien wordt.
De ballade is als dicht-, zang en dansvorm afkomstig uit Frankrijk (15de eeuw); niet toevallig is het woord dan ook verwant aan ‘bal’ en ‘ballet’. Het (oud-)Franse werkwoord ‘balar’ betekent dansen.

Dat de ballade vaak ook gezongen wordt (wie kent niet ‘De Zuiderzeeballade’?) komt in zijn vormkenmerken tot uiting:
  • bestaand uit een aantal even lange strofen (tussen de vier en tien regels);
  • vaak eindigen die strofen op eenzelfde regel (de zg. refreinregel).
  • de laatste strofe hoort eigenlijk gewijd te zijn aan de opdrachtgever (meestal de plaatselijkeheerser), en heet daarom wel ‘envoi’ (opdracht) of ‘prince’.  Dit kenmerk is in de loop der tijden vrijwel verdwenen.
          ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
                    Wie schrijft die blijft; wie dicht die spicht

Nogmaals: spichten dichten

Korte cursus ‘Spichten dichten’, aan de hand van Drandus P.
ook ontdekt u onbelichte kwaliteiten (een of twee).

Op veler verzoek nogmaals de belangrijkste kenmerken van een spichtdicht, een genre dat door de onvolprezen Drs. P in het leven is geroepen:

-  acht regels, verdeeld in twee groepjes van vier;
-  alle regels bestaan uit vier lettergrepen, met de klemtonen op de eerste en derde (hiertegen 
   wordt in ons gezelschap veelvuldig gezondigd, maar het is wel elementair);
-  maar de laatste regel van beide kwatrijnen telt slechts drie lettergrepen, met de klemtonen op de
   eerste en derde; 
-  het slotwoord van regel 4 moet rijmen op dat van regel 8.

Tip: neemt u als voorbeeld het klassieke:

‘Uren dagen
maanden jaren
vliegen als een
schaduw heen.

Ach wij vinden
waar wij staren
niets bestendigs
hier beneen.’

… dan hebt u  al een bijna volmaakte ‘spicht’ te pakken. BIJNA volmaakt, want de extra moeilijkheid zit hem in het vijfde en laatste voorschrift:

-  de zesde regel telt niet alleen vier lettergrepen, maar dient ook per se te bestaan uit 1 
   vierlettergrepig woord! Dat is vaak lastig, en dit is dan ook de regel waar verreweg het meest 
   tegen gezondigd wordt, ook ten onzent. Advies van Drs. P zelve: begin met na te denken over zo’n
   vierlettergrepig woord, en maak van daaruit uw spicht.

Wilt u een (technisch) volmaakte spicht: leest u de aanhef er nog eens op na. Of zie de variant op ‘Uren dagen…’ door Drs P:    
 
Uren dagen
maanden jaren
vliegen als een
schaduw heen.
Ambtenaren 
uitgezonderd
geldt die wet voor
iedereen.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~


Gedichten van deze bijeenkomst:

Gedichten op het thema
Antiballade door Tinus Derks
Ballade van een luiaard door Diny Kim-Roubos
Bond door Maarten Douwe Bredero
Gelukkig door Jan van Laar

Bomenballade door Wim van den Hoonaard
Ballade van de gestolen uren door Herman Posthumus Meyjes

In Baden-Baden moet je wezen! door Cees Leliveld
Schemerzintuig door Joost Golsteyn
Ballade voor de mensheid door Erica Rekers
Pantserkruiser Havenkwartier door Pieter Bas Kempe
Ballade voor het ongewenste kind door © Marianne Sorgedrager
Ballade van een 19e Eeuwse botenbouwer door Nele Holsheimer
Ballade van de graaf de Marchant et d’Ansembourg door Anna Wiersma
De Ballade van de Prince door Niels Klinkenberg
Ballade van een hondenhaatster door Neletta van Heuven

Gedichten zonder vastgesteld thema
De bibliofiel door Neletta van Heuven
Das Gute ist immer da door Michiel van Hunenstijn
Oorzaak & gevolg door Leen de Oude
Jachthaven door Arja Scheffer
Werk in uitvoering….dichten is schrappen..door Dick Smeijers
Modern Life door Astrid Aalderink
Limmerick (2x) door Henry Jansen

Spichtdichten

Kleur bekennen  (semi spicht) door Astrid Aalderink
Mijn fotoalbum door Diny-Kim Roubos
Het vermoedelijke einde door Jan van Laar
Drie spichten door Benne Solinger
Levensloopje door Jos Paardekooper
Spiecht door Wim van den Hoonaard

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.