donderdag 30 april 2015

Dichterscafé april 2015

Dichterscafé april 2015 - Onderwerp:
Blackbird

Inleiding door Jos Paardekooper

Blackbird
Warempel, het is toch weer lente geworden. Dat betekent: ’s morgens weer vroeg licht, en al voor dag en dauw presenteert zich de merel. Lente is mereltijd, en vice versa. Hoewel ook de lijster zich alweer manifesteert, maar merel en lijster (turdus merula en turdus viscivorus) zitten dan ook biogenetisch gezien vlak naast elkaar op het vinkentouw.

Meer dan ooit staat de merel in het middelpunt van de belangstelling: vorig jaar uitgeroepen tot de mooist zingende zangvogel ter wereld (waar is de nachtegaal gebleven?), en sinds kort kent Nederland zelfs naast – liever: in plaats van – het Eurovisie Songfestival een heus merelzangkampioenschap. Op dit moment schiet me even niet te binnen waar de huidige Nederlandse Merelkampioen zich ophoudt, maar die in mijn achtertuin lijkt me een gevaarlijke concurrent te wezen.

De vliegtuigspotters onder ons zweren bij de Lockheed SR-71, volgens het  Handboek Soldaat ‘een Amerikaans onbewapend militair verkenningsvliegtuig’ ook wel bekend als ‘Blackbird’, zij het niet vanwege zijn zoete gezang.

Voor menig zestigplusser is de blackbird onlosmakelijk verbonden met het gelijknamige liedje van The Beatles, dat nog altijd vrijwel meteen te voorschijn komt wanneer je zijn naam op google intikt. Sinds dat nummer (‘blackbird singing in the dead of night / take these broken wings and learn to fly / you were only waiting for this moment to arise’) realiseerde menigeen zich ineens de dubbele betekenis van het Amerikaanse woord: behalve een merel (‘swartveer’ op z’n Zuid-Afrikaans) is een blackbird immers ook een negerslaaf of -slavin. Vandaar dat de blackbird in 1968, het jaar waarin het Beatleliedje uitkwam, het symbool werd van de Black-Powerbeweging, dat jaar prominent aanwezig op de Olympische Spelen in Mexico. 
Het Beatleliedje is talloze malen in het Nederlands vertaald, onder meer door Job Degenaar:

Merel zanger in het diepst van de nacht
Vlieg maar met je gehavende vleugels weg.’
(‘Merel’, in Blackbird singing, 2002) 

Ook diende het tot inspiratie voor vrije bewerkingen. Zoals van Rutger Kopland (‘Blackbird’, in de bundel Wie wat vindt heeft slecht gezocht, 1972): 
‘Hoe je als je langzaam geil wordt
gaat zingen. Zo lief en zo goeiig
zou het altijd
(…)
blackbird, ben je daar, tussen
mijn benen, take these broken
hands and learn.’

De Engelse citaten komen rechtstreeks uit het liedje van Paul McCartney, maar verder is er weinig gelijkenis tussen het gedicht van Kopland en dat van de zingende Slavinken. Dan is de ode aan de lijster van Jan Hanlo (’s Morgens) mij dierbaarder. Weliswaar is een lijster geen merel, maar dat ze nauw verwant zijn, moge behalve uit hun wetenschappelijke namen blijken uit hun beider zangprestaties, die vaak moeilijk te onderscheiden zijn. (Onder de kandidaten voor de Nederlandse merelkampioen bleken opmerkelijk veel lijsters te zitten. En nu maar hopen dat de winnaar wél een turdus merula is.)

Terwijl ik deze kleine inleiding schrijf, op tweede paasdag, 7 uur in de ochtend, landt een merel op de vensterbank van het raam waar ik op uitkijk. Met zijn knalgele snavel tikt hij tegen het raam. Ik denk dat dat instemming beduidt.

Gedichten van deze bijeenkomst:

Gedichten op het thema
Kosovo Polje door Pieter Bas Kempe
Vroege vogel door Jos Paardekooper
Vleugellam door Nele Holsheimer
Mijn ziel is een zwarte dode vogel door Michiel van Hunenstijn
Pianospel door Alfred Bronswijk
Lentegevoel door Arja Scheffer
Nieuwsbericht door Marianne Sorgedrager- Van Halewijn
De merel op 4 mei door Jan van Laar
De laatste door Theo de Jong
Black-Bird door Maarten Douwe Bredero
Terugblik op een merel door Herman Posthumus Meyjes
Het lied van de merel door Leen de Oude
Blackbird door Wim van den Hoonaard
Mereldingen door Cees Leliveld
Merel door Erica Rekers
Rijmpje door Tinus Derks


Gedichten zonder vastgesteld thema
Nadjezjda Mendelstam, memoires door Jan Willem Briët
La poeía me gusta door Joost Golsteyn
Zonder titel door Henry Jansen
Dwaas door Astrid Aalderink
Het evangelie volgens Bridget Maasland door Neletta van Heuven
De regenboog op grijpafstand.. door Wim Hebly

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.